De eerste fase van de varroabestrijding.

In Casteren heb je mensen die ergens bij betrokken zijn, en je hebt Yvette. Zij is de coördinator van de Aziatische hoornaarbestrijding Bladel voor ons dorp en dat doet ze met een toewijding waar je bijna van gaat rechtzitten. Wie een hoornaarval nodig heeft, hoeft niet te bellen of te appen, je loopt gewoon even bij haar binnen. Op de keukentafel staat altijd een keurige rij vallen klaar, alsof ze zo meteen een workshop gaat geven. En als je niet oppast, krijg je die workshop ook. Met uitleg, aanwijzingen en een blik van “en nou niet denken dat je dit volgend jaar vergeten bent.”

En terwijl Yvette de dorpsbewoners voorziet van vallen, adviezen en een praatje voor onderweg, begint voor ons imkers een ander jaarlijks ritueel: de eerste fase van de varroabestrijding. Want als de hoornaars het niet op onze bijen gemunt hebben, dan zijn het de varroamijten wel. Het is hier nooit saai.

🐝 De levenscyclus van de Aziatische hoornaar

Om te begrijpen waarom die vallen zo belangrijk zijn, moet je weten hoe de Aziatische hoornaar zijn jaar indeelt. Dat beest werkt volgens een  vastgesteld schema waar menig dorpsgenoot nog iets van kan leren.

1. Voorjaar – de koningin op zoek naar een nieuw rijk. De overwinterde koninginnen komen tevoorschijn, hongerig en alleen. Ze vliegen laag, zoeken zoetigheid en proberen een nieuw nest te starten. Dit is hét moment om ze te vangen. Eén gevangen koningin betekent één nest minder ellende.

2. Zomer – het werkvolk komt op gang. De eerste werksters verschijnen en vanaf dat moment gaat het snel. Het volk groeit, de jacht op insecten neemt toe en de druk op onze bijenvolken wordt voelbaar. In deze fase draait het om monitoring en het opsporen van nesten.

3. Nazomer & herfst – de jagersfase. Dan zie je ze overal: hoornaars die voor de kast hangen, patrouilleren en bijen wegvangen. De nesten zijn dan groot en lastig te bestrijden. De focus ligt op bescherming en melden.

🐝 De eerste fase van de bestrijding – de koningin vóór zijn

En dan komen we bij het echte werk: de voorjaarsbestrijding. De fase waarin je met een beetje moeite een hele hoop ellende voorkomt. Het is alsof je in april al weet dat de buurman in september weer zijn heg te kort gaat snoeien — en je hem nu alvast tegenhoudt.

Waarom deze fase zo belangrijk is

• Een gevangen koningin betekent een volledig nest minder.

• De koninginnen zijn in deze periode kwetsbaar en makkelijk te lokken.

• Je werkt preventief, nog voordat de druk op de bijenvolken toeneemt.

• Het is de enige fase waarin je écht grote impact hebt met kleine inspanning.

Hoe we dat in Casteren aanpakken

In Casteren doen we dat op z’n Casters: samen, praktisch en met een vleugje eigenwijsheid.

• Lokvallen plaatsen op plekken waar de koninginnen graag komen: bij houtwallen, schuurtjes, composthopen en zonnige randen van tuinen.

• Elke dag controleren, want we willen geen onschuldige insecten vangen.

• Selectieve lokstoffen zoals gelijke delen; goed bier, wijn en suiker. Te weinig alcohol geeft veel bijvangst.

• Samenwerking, want als één iemand een val ophangt, hangen er binnen een week tien.

• Vallen ophalen bij Yvette, die precies weet hoeveel er al hangen en waar nog een “gat in de verdediging” zit.

🐝 Het effect

Het mooie van deze fase is dat je het verschil echt merkt. Minder koninginnen betekent minder nesten, minder jagende hoornaars in de nazomer en vooral: minder stress voor de bijen. En voor de imker, want die heeft al genoeg aan zijn hoofd.

Maar het gaat verder dan dat. Door de koninginnen vroeg te onderscheppen, bescherm je niet alleen de bijenvolken, maar ook de biodiversiteit in en rond het dorp. De Aziatische hoornaar is namelijk geen fijnproever: alles wat vliegt, kruipt of zoemt, staat op het menu. Van hommels tot libellen, van zweefvliegen tot vlinders — het gaat er allemaal in. Elke koningin die je voorkomt, is dus winst voor het hele ecosysteem.

En dan is er nog iets waar Yvette altijd fijntjes op wijst: de veiligheid. Een groot hoornaarnest in de buurt is geen pretje. Wandelaars die door de berm struinen, kinderen die in de speeltuin achter een bal aanrennen, of groenwerkers die nietsvermoedend een heg in duiken, niemand zit te wachten op een ontmoeting met een geïrriteerde hoornaarkolonie. Door in het voorjaar al in te grijpen, verklein je de kans op zulke situaties aanzienlijk.

Kortom: een simpele val in april kan in september een hoop gedoe schelen. En dat is precies waarom Yvette ze met zoveel overtuiging op haar keukentafel heeft liggen.